Wanneer we denken aan stress bij honden, denken we vaak aan gedragsproblemen zoals blaffen, onrust, verlatingsangst of overprikkeling.
Maar stress heeft niet alleen invloed op het gedrag. Het heeft ook een directe invloed op de gezondheid van het maag-darmstelsel.
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat de hersenen en darmen voortdurend met elkaar communiceren via de zogenaamde darm-brein-as. Daardoor kunnen emoties, spanning en stress invloed hebben op de spijsvertering, terwijl een verstoorde darmflora ook invloed kan hebben op gedrag en stressgevoeligheid.
Wat is stress eigenlijk?
Stress is een normale biologische reactie op een uitdaging of verandering in de omgeving.
Bij acute stress maakt het lichaam verschillende stresshormonen vrij, waaronder adrenaline en cortisol. Deze hormonen helpen het lichaam om snel te reageren op een situatie.
Op korte termijn is dit een gezond mechanisme.
Problemen ontstaan vooral wanneer stress langdurig aanwezig blijft of wanneer een hond onvoldoende mogelijkheden heeft om te herstellen.
Wat is de darm-brein-as?
De darm-brein-as is het communicatienetwerk tussen de hersenen, het zenuwstelsel, het immuunsysteem en de darmen.
Via zenuwbanen, hormonen, immuuncellen en bacteriële metabolieten communiceren de hersenen en darmen voortdurend met elkaar.
Onderzoek laat zien dat het darmmicrobioom hierin een belangrijke rol speelt. Darmbacteriën beïnvloeden namelijk processen die betrokken zijn bij gedrag, stemming, stressreacties en ontstekingsregulatie.
De relatie werkt in twee richtingen:
- stress beïnvloedt de darmen
- de darmflora beïnvloedt de stressrespons
Wat gebeurt er in de darmen tijdens stress?
Wanneer een hond stress ervaart, verandert de prioriteit van het lichaam.
Energie wordt verschoven naar systemen die nodig zijn voor overleving, terwijl processen zoals vertering tijdelijk minder prioriteit krijgen.
Hierdoor kunnen onder andere veranderingen ontstaan in:
- darmmotiliteit
- bloedtoevoer naar de darmen
- darmdoorlaatbaarheid
- samenstelling van de darmflora
- productie van spijsverteringsenzymen
Deze veranderingen kunnen invloed hebben op de vertering en opname van voedingsstoffen.
Welke klachten kunnen ontstaan?
Langdurige stress wordt regelmatig geassocieerd met:
- wisselende ontlasting
- diarree
- gevoelige maag
- verminderde eetlust
- winderigheid
- misselijkheid
- verminderde weerstand
- verminderde voedingsopname
Niet iedere gestreste hond krijgt darmklachten, maar de kans op verstoringen in het spijsverteringsstelsel neemt wel toe.
Wat gebeurt er met de darmflora?
Recente onderzoeken bij honden laten zien dat stress veranderingen kan veroorzaken in het darmmicrobioom.
De darmflora bestaat uit miljarden bacteriën die betrokken zijn bij:
- vertering
- immuunfunctie
- energiehuishouding
- bescherming van de darmwand
Wanneer deze balans verstoord raakt, spreken we van dysbiose.
Dysbiose wordt in verband gebracht met verschillende maag-darmproblemen en kan ook invloed hebben op gedrag en stressgevoeligheid.
Waarom is stressreductie zo belangrijk?
Stressreductie is belangrijk omdat langdurige activatie van het stresssysteem het lichaam voortdurend belast.
Bij chronische stress kunnen onder andere ontstaan:
- aanhoudende darmklachten
- verhoogde ontstekingsactiviteit
- slechter herstelvermogen
- verstoring van de darmflora
- verminderde weerstand
Daarnaast laat onderzoek zien dat angstige honden soms een andere darmflora hebben dan honden zonder angstgerelateerd gedrag.
Dit ondersteunt het idee dat gedrag en darmgezondheid nauw met elkaar verbonden zijn.
Welke honden lopen extra risico?
Sommige honden zijn gevoeliger voor stressgerelateerde darmproblemen, bijvoorbeeld:
- honden met verlatingsangst
- honden uit het buitenland
- honden uit het asiel
- gevoelige rassen
- sport- en werkhonden tijdens intensieve periodes
- honden die veel veranderingen meemaken
Ook langdurige pijn of chronische ziekte kan een bron van stress vormen.
Hoe kun je de darmgezondheid ondersteunen?
Een gezonde darmflora begint met een stabiele basis.
Belangrijke factoren zijn:
- voorspelbare routines
- voldoende rustmomenten
- passende lichaamsbeweging
- mentale verrijking
- hoogwaardige voeding
- geleidelijke voerwisselingen
Daarnaast kan ondersteuning van de darmflora helpen om het darmmicrobioom in balans te houden.
Gezonde darmen en een ontspannen hond versterken elkaar
De relatie tussen stress en darmgezondheid werkt in twee richtingen.
Stress kan de darmgezondheid beïnvloeden, terwijl gezonde darmen bijdragen aan een beter functionerend stresssysteem.
Daarom kijken steeds meer dierenartsen en onderzoekers niet alleen naar gedrag óf naar darmgezondheid, maar naar het complete plaatje.
